Педагог-психолог Б. Ешжанның есебі
ПЕДАГОГ-ПСИХОЛОГТЫҢ 2025–2026 ОҚУ ЖЫЛЫ
БОЙЫНША ЖЫЛДЫҚ ЕСЕБІ
Мектеп: Ж. Егінбаев атындағы интернаты бар орта мектеп
Педагог-психолог: Ешжан Бота
Оқу жылы: 2025–2026 оқу жылы
Есеп беру кезеңі: Қыркүйек – Мамыр
Қамтылған оқушылар саны: 360 оқушы
ЖҰМЫСТЫҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТЫ
Оқушылардың психологиялық саулығын сақтау, тұлғалық дамуына қолдау көрсету, оқу-тәрбие процесінде қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру, оқушылардың бейімделу деңгейін анықтау және психологиялық сүйемелдеу жұмыстарын ұйымдастыру.
ЖҰМЫСТЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
Диагностикалық жұмыстар
Түзету-дамыту жұмыстары
Кеңес беру жұмыстары
Профилактикалық жұмыстар
Ағартушылық жұмыстар
Жалпы ақпарат:
2025-2026 оқу жылы басында 10 оқушы мектепішілік тәуекел топқа алынып мектеп директорымен бекітілді. Оқушыларға жеке іс-қағаздар жүргізіліп жоспар құрылды. Басқа мектепке ауысу себебіне байланысты 4 оқушы тәуекел топтан алынып оқу жылын 6 тәуекел топтағы оқушылармен аяқтадық. Ерекше назарды талап ететін оқушылар саны жалпы 134. Оның ішінде 120 оқушы әлеуметтік жағдайына байланысты болса, 14 оқушы «е-талапкер» платформасы арқылы тапсырған сауалнама нәтижесіне қарай алынды. Сары аймаққа алынған 14 оқушымен жеке қайталама диагностика, интервью жұмыстары жүргізіліп нәтижесі он динамика көрсетуіне байланысты жасыл аймаққа ауыстырылды. Мектепішілік есепте оқушы жоқ.
ЖЫЛДЫҚ АНАЛИТИКАЛЫҚ ЕСЕП
ЖАЛПЫ КӨРСЕТКІШТЕР
Бағыттар | Қамтылғандар саны | Жүргізілген жұмыс түрлері |
Диагностикалық жұмыстар | 360оқушы | Тест, сауалнама, мониторинг |
Кеңес беру жұмыстары | 203 | Жеке және топтық кеңес |
Түзету-дамыту жұмыстары | 74 | Тренинг, арт-терапия |
Профилактикалық жұмыстар | 21 | Дәріс, пікірталас, акция |
Ағартушылық жұмыстар | 120 ата-ана, 50 педагог | Семинар, дәріс, кеңес |
І. ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ БОЙЫНША ЖЫЛДЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЕСЕП
НЕГІЗГІ ДИАГНОСТИКАЛАР БОЙЫНША КӨРСЕТКІШТЕР
Аудан, қала | Көксу ауданы | |||
Мектеп | «Ж.Егінбаев атындағы интернаты бар орта мектеп»КММ | |||
Жалпы оқушылары саны | 360 | |||
Диагностика | Диагностикадан өткен оқушылар саны | Жоғары | Орташа | Төмен |
«Социометрия» әдістемесі | 233 | 12 | 221 | 0 |
Д.Олвеустің «Буллинг» сауалнамасы (5-11 сынып) | 233 | 0 | 233 | 0 |
Д. Рассел мен М. Фергюсонның жалғыздықтың субъективті сезім деңгейін диагности калау əдістемесі (10-11 сынып) | 54 | 0 | 0 | 54 |
«Саған қалай қарайды?» Экспресс-сауалнамасы» (5-11 сыныптар) | 233 | 0 | 0 | 233 |
Балалардағы суицид қаупінің болжамды кестесі (А.Н. Волкова) (1-4 сынып) | 0 | 0 | 0 | |
«Суицид тəуекелі картасы» əдістемесі (жасөспірімдерге арналған Л. Б. Шнейдер модификациясы)(5-11 сынып) | 233 | 0 | 0 | 233 |
Жасөспірімнің әл-ауқат шкаласы (авторы Кэрол Рифф) (5-11 сынып) | 126 | 121 | 5 | 0 |
К. Янгтың интернетке тәуелділік тесті (5-11 сынып) | 126 | 125 | 1 | 0 |
Үмітсіздік шкаласы, авторы А.Т.Бек (10-11 сынып) | 54 | 0 | 0 | 54 |
Өміршеңдікті диагностикалау әдістемесі(авторы С.Мадди, бейімдеген Д. Леонтьев) (5-11 сыныптар) | 127 | 95 | 32 | 0 |
ЖҰМЫС НӘТИЖЕСІ
«Баспалдақ» әдістемесі бойынша көптеген оқушыларда өзіне деген сенімділік пен өзін-өзі бағалау деңгейі орташа және жақсы көрсеткіште байқалды. Сонымен қатар кейбір оқушыларда сенімсіздік, өз мүмкіндіктерін төмен бағалау белгілері анықталды.
«Социометрия» нәтижесінде сынып ішіндегі тұлғааралық қарым-қатынастың жалпы қолайлы деңгейде екені байқалды. Оқушылардың көпшілігі ұжымдық жұмысқа белсенді қатысып, өзара қарым-қатынас орнатуға ұмтылатыны анықталды. Алайда жекелеген оқушыларда тұйықтық, қарым-қатынасқа түсу қиындығы және ұжымға бейімделудің баяулығы байқалды.
Таным қабілеттерін зерттеу барысында оқушылардың зейін тұрақтылығы, есте сақтау қабілеті және логикалық ойлау процестері негізінен орташа және жақсы деңгейде екені анықталды. Кейбір оқушыларда зейіннің тұрақсыздығы мен тапсырманы соңына дейін орындауда қиындықтар кездесті.
Жалпы зерттеу нәтижелері бойынша:
– 68% оқушының мектепке бейімделу деңгейі жақсы;
– 22% оқушының бейімделуі орташа деңгейде;
– 10% оқушыда бейімделу қиындықтары байқалды.
Бейімделуінде қиындықтары бар оқушылармен жеке және топтық түзету-дамыту жұмыстары, психологиялық қолдау және ата-аналармен кеңес беру жұмыстары ұйымдастырылды.
БЕЙІМДЕЛУ ДЕҢГЕЙІНІҢ ДИАГРАММАСЫ
5–11 СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫ БОЙЫНША
ЖЫЛДЫҚ ПСИХОДИАГНОСТИКАЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЕСЕП
2025–2026 оқу жылы барысында 5–11 сынып оқушылары арасында тұлғалық, эмоционалдық және әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктерді анықтау мақсатында кешенді психодиагностикалық жұмыстар жүргізілді.
К. Янгтың «Интернетке тәуелділік шкаласы» арқылы оқушылардың интернетті пайдалану ерекшеліктері зерттелді. Диагностика нәтижесінде оқушылардың басым бөлігінде интернетті қалыпты пайдалану деңгейі анықталды. Сонымен қатар кейбір оқушыларда интернетке тәуелділік белгілері, уақытты бақылаудың төмендігі және виртуалды қарым-қатынасқа бейімділік байқалды.
А.Н. Волкова әдістемесі және «Аяқталмаған сөйлем» әдістемесі арқылы аутодеструктивті мінез-құлыққа бейім және тәуекел топтағы оқушылар анықталды. Нәтижесінде жекелеген оқушыларда эмоционалдық тұрақсыздық, ішкі мазасыздық, сенімсіздік және психологиялық қолдауды қажет ететін белгілер байқалды.
«Филипс» тесті және Лусканова Н.Г сауалнамасы негізінде оқушылардың мектептік мазасыздық және мотивация деңгейі зерттелді. Нәтижесінде оқушылардың басым бөлігінде мектептік мотивация орташа және жоғары деңгейде екені анықталды. Сонымен қатар кейбір оқушыларда оқу мотивациясының төмендеуі, өзіне сенімсіздік және мазасыздық белгілері байқалды.
Социометрия және «Сізге қалай қарайды?» экспресс сауалнамасы арқылы жеткіншектердің сынып ішіндегі қарым-қатынасы зерттелді. Нәтижесінде сынып ұжымындағы психологиялық ахуалдың жалпы қолайлы деңгейде екені анықталды. Алайда кейбір оқушыларда тұйықтық, әлеуметтік бейімделудің қиындығы және қарым-қатынас дағдыларының жеткіліксіздігі байқалды.
«Баспалдақ» әдістемесі нәтижесінде оқушылардың көпшілігінде өзін-өзі бағалау деңгейінің орташа және жақсы көрсеткіште екені анықталды. Сонымен қатар жекелеген оқушыларда өзін төмен бағалау және сенімсіздік белгілері анықталды.
9–11 сынып оқушылары арасында «Джон Голланд» тесті жүргізіліп, кәсіби бағдарлану деңгейі зерттелді. Нәтижесінде оқушылардың басым бөлігінде болашақ мамандыққа қызығушылық қалыптасқаны, кәсіби бағыттылығы мен өз қабілеттерін бағалау деңгейінің артқаны байқалды.
«Әлемде жоқ жануар» проективті әдістемесі арқылы тұлғаның эмоционалдық ерекшеліктері, агрессивтілік деңгейі және қарым-қатынас саласы зерттелді. Нәтижесінде кейбір оқушыларда эмоционалдық тұрақсыздық, агрессия және ішкі мазасыздық белгілері байқалды.
Жыл бойы жүргізілген психологиялық сүйемелдеу, түзету-дамыту жұмыстары және тренингтер нәтижесінде:
– оқушылардың эмоционалдық тұрақтылығы жақсарды;
– қарым-қатынас дағдылары дамыды;
– мазасыздық деңгейінің төмендеуі байқалды;
– кәсіби бағдарлану деңгейі артты;
– тәуекел топтағы оқушылармен жеке жұмыстар ұйымдастырылды.
Жалпы алғанда, жүргізілген психодиагностикалық жұмыстар оқушылардың тұлғалық, эмоционалдық және әлеуметтік дамуына оң әсер етті.
ДИАГРАММАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕР
ЖҰМЫС НӘТИЖЕЛЕРІ
- Интернетке тәуелділік белгілері бар оқушылар анықталды;
- Тәуекел топтағы және аутодеструктивті мінез-құлыққа бейім оқушылар анықталды;
- Мектептік мазасыздық және мотивация деңгейі зерттелді;
- Оқушылардың қарым-қатынас ерекшеліктері анықталды;
- Кәсіби бағдарлану деңгейінде оң динамика байқалды;
- Эмоционалдық тұрақтылық пен өзін-өзі бағалау деңгейінің жақсаруы тіркелді.
2026–2027 ОҚУ ЖЫЛЫНА ҰСЫНЫСТАР
- Тәуекел топтағы оқушылармен жеке психологиялық сүйемелдеуді жалғастыру;
- Интернетке тәуелділіктің алдын алу бағытындағы жұмыстарды күшейту;
- Мектептік мазасыздық деңгейі жоғары оқушылармен түзету-дамыту жұмыстарын жалғастыру;
- Кәсіби бағдар беру жұмыстарын жүйелі ұйымдастыру;
- Ата-аналармен және педагогтермен психологиялық ағарту жұмыстарын күшейту.
ІІ. ТҮЗЕТУ-ДАМЫТУ ЖҰМЫСТАРЫ БОЙЫНША ЖЫЛДЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЕСЕП
2025–2026 оқу жылы барысында түзету-дамыту бағыты бойынша білім алушылардың эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру, мектепке бейімделуін жеңілдету, тұлғалық дамуын қолдау, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру және психологиялық қиындықтардың алдын алу мақсатында жүйелі жұмыстар жүргізілді.
5–11 сынып оқушыларымен «Жасөспірімдер арасындағы агрессия: алдын алу және түзету» тақырыбында тренингтер мен ойын-жаттығулар өткізілді. Жұмыстар барысында оқушылар агрессияны басқару, эмоцияны реттеу және жанжал жағдайларын шешу дағдыларын меңгерді. Нәтижесінде оқушылардың өзара қарым-қатынасында жағымды өзгерістер байқалды.
ЕББҚ оқушылармен жеке және топтық түзету-дамыту жұмыстары арнайы ЖТД бағдарламасы негізінде жүйелі жүргізілді. Сабақтар барысында оқушылардың танымдық белсенділігі, сенсорлық қабылдауы, қарым-қатынас дағдылары және эмоционалдық тұрақтылығының жақсаруы байқалды.
5-сынып оқушыларымен «Жаңа кезеңге жеңіл қадам» бағдарламасы аясында орта буынға бейімдеу жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде оқушылардың мектепке бейімделу деңгейі жоғарылап, өзіне деген сенімділігі мен сынып ішіндегі қарым-қатынасы жақсарды.
Ата-аналармен «Балалардың қауіпсіздігі – ересектердің міндеті», «Балалардың сыртқы деструктивті әсерлерге төзімділігі» тақырыптарында тренингтер мен дөңгелек үстелдер ұйымдастырылды. Жұмыстар барысында ата-аналардың бала тәрбиесіне қатысты психологиялық сауаттылығының артуы байқалды.
6–8 сынып оқушыларымен «Менің құндылықтарым мен таңдауларым», «Жасөспірім және өзін-өзі бағалау», «Қиын эмоциялармен жұмыс», «Мен өмірді таңдаймын», «Уақытты тиімді басқару» тақырыптарында түзету-дамыту сабақтары өткізілді. Нәтижесінде оқушылардың өзін-өзі бағалау деңгейі, эмоционалдық тұрақтылығы және уақытты жоспарлау дағдыларының дамуы байқалды.
Мұғалімдерге арналған «Эмоциялық шаршау – ретке келтіру», «Мұғалімнің кәсіби күйзелісін жеңу жолдары», «Қиын оқушымен тиімді қарым-қатынас», «Мотивация мен жану: ұстаздың ішкі ресурстары» тақырыптарында семинар-тренингтер өткізілді. Нәтижесінде педагогтердің эмоционалдық күйін реттеу, кәсіби күйзелістің алдын алу және оқушылармен тиімді қарым-қатынас орнату дағдылары нығайды.
9 және 11 сынып оқушыларымен кәсіби бағдар және ҰБТ-ға психологиялық дайындық бойынша түзету-дамыту сабақтары ұйымдастырылды. Жұмыстар нәтижесінде оқушылардың болашақ мамандыққа қызығушылығы артып, емтихан алдындағы мазасыздық деңгейінің төмендеуі байқалды. Жеке және топтық жұмыстар барысында оқушылардың эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру, агрессияны төмендету, өмірге деген жағымды көзқарасты қалыптастыру бағытында оң нәтижелер байқалды.
Жүргізілген түзету-дамыту жұмыстарының динамикасы
Жыл бойы жүргізілген түзету-дамыту және психологиялық сүйемелдеу жұмыстары нәтижесінде білім алушылардың эмоционалдық жағдайында, қарым-қатынас мәдениетінде және әлеуметтік бейімделу деңгейінде оң динамика байқалды.
5-сынып оқушыларының орта буынға бейімделуі жақсарып, сынып ішіндегі өзара қарым-қатынас деңгейі тұрақтанды;
Жасөспірімдер арасында агрессия, мазасыздық және эмоционалдық шиеленіс белгілерінің төмендеуі байқалды;
Оқушылардың өзін-өзі бағалау деңгейі мен өзіне деген сенімділігі артты;
Ата-аналардың балаға психологиялық қолдау көрсету және бала тәрбиесіне қатысты психологиялық сауаттылығы артты.
2026–2027 оқу жылына ұсыныстар
Тәуекел топтағы оқушылармен жеке түзету-дамыту жұмыстарын жалғастыру;
Эмоционалдық тұрақтылық пен өзін-өзі реттеу дағдыларын дамыту тренингтерін жүйелі өткізу;
ЕББҚ оқушыларға арналған жеке дамыту бағдарламаларын жалғастыру;
Ата-аналармен және педагогтермен психологиялық ағарту жұмыстарын күшейту;
Кәсіби бағдар және емтиханға психологиялық дайындық жұмыстарын жалғастыру.
ІІІ. ПРОФИЛАКТИКА ЖӘНЕ АҒАРТУ ЖҰМЫСТАРЫ БОЙЫНША
ЖЫЛДЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЕСЕП
2025–2026 оқу жылы барысында профилактика және ағарту бағыты бойынша білім алушылардың психологиялық саулығын сақтау, қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру, эмоционалдық тұрақтылықты нығайту, ата-аналардың психологиялық-педагогикалық құзыреттілігін арттыру және қолайлы психологиялық орта қалыптастыру мақсатында жүйелі жұмыстар жүргізілді.
«DosbolLIKE» бағдарламасы аясында 1–11 сынып оқушыларымен буллингтің алдын алу бағытында тренингтер мен профилактикалық жұмыстар жүргізілді. «Біз әртүрліміз, бірақ біз теңбіз» тақырыбындағы жұмыстар барысында оқушылар арасында өзара сыйластық, толеранттылық және достық қарым-қатынасты қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінді. Жыл соңында сынып ішіндегі жанжалдардың азаюы және оқушылар арасындағы қолдау атмосферасының нығаюы байқалды.
Қыз балалармен «Қыз баланың қадірі – қоғамның айнасы» тақырыбында ағарту жұмыстары жүргізілді. Сабақтар барысында қауіпсіз мінез-құлық, интернет қауіпсіздігі, жеке шекараны сақтау және ерте жүктіліктің алдын алу мәселелері қарастырылды. Нәтижесінде қыз балалардың өзін қорғау, қауіпсіздік ережелерін сақтау және жеке жауапкершілік туралы түсініктерінің қалыптасуы байқалды.
Ұл балалармен «Ұл тәрбиесі – ұлт тәрбиесі» тақырыбында тренингтер мен дәріс сабақтар ұйымдастырылды. Жұмыстар барысында әке мен бала арасындағы сенімді қарым-қатынас, өзін-өзі тану, отбасындағы ер баланың рөлі мен жауапкершілігі туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде оқушылардың өзіндік көзқарасының қалыптасуы және жауапкершілік деңгейінің артуы байқалды.
11-сынып ата-аналарымен «ҰБТ – жауапты қадам: ата-ананың қолдауы маңызды» тақырыбында ағарту жұмыстары жүргізілді. Ата-аналарға емтихан кезеңіндегі психологиялық қолдау, баланың эмоционалдық жағдайын бақылау және мазасыздықты төмендету жолдары түсіндірілді. Нәтижесінде ата-аналардың балаға қолдау көрсету деңгейінің артуы байқалды.
Аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алу бағытында 1–11 сынып оқушыларымен тренингтер мен профилактикалық жаттығулар ұйымдастырылды. «Ашу-ыза билегенде не істеу керек?», «Қиын жағдайлардан не үйренеміз?», «Менің құқықтарым» тақырыптары аясында оқушылардың эмоцияны басқару, жанжалсыз қарым-қатынас және өмірлік қиын жағдайларды шешу дағдылары дамытылды. Нәтижесінде оқушылардың эмоционалдық тұрақтылығында және өз ойын ашық жеткізуінде оң өзгерістер байқалды.
Ата-аналарға арналған психологиялық-педагогикалық қолдау және ағарту жұмыстары барысында бала тәрбиесі, жасөспірім кезеңінің ерекшеліктері, ата-ананың эмоционалдық шаршауы, төтенше жағдайларға дайындық және отбасы ішіндегі қарым-қатынас тақырыптары қамтылды. Кеңестер, тренингтер және жадынамалар арқылы ата-аналардың психологиялық сауаттылығының артуы байқалды.
Жалпы қорытынды
Жыл бойы жүргізілген профилактика және ағарту жұмыстары білім алушылардың эмоционалдық саулығын нығайтуға, қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға, буллинг пен аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алуға және ата-аналар мен педагогтердің психологиялық құзыреттілігін арттыруға оң әсер етті. Оқушылар арасында өзара сыйластық, сенімді қарым-қатынас және эмоционалдық тұрақтылық деңгейінің жақсаруы байқалды.
IV. КОНСУЛЬТАЦИЯ БЕРУ БАҒЫТЫ БОЙЫНША ЖЫЛДЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ ЕСЕП
2025–2026 оқу жылы барысында консультация беру бағыты бойынша білім алушыларға, ата-аналарға және педагогтерге психологиялық көмек көрсету, эмоционалдық қолдау беру, психологиялық қиындықтардың алдын алу және тұлғалық дамуына ықпал ету мақсатында жүйелі жұмыстар жүргізілді.
Жыл бойы ата-аналарға, оқушыларға және мұғалімдерге сұраныс бойынша психологиялық көмек және қолдау көрсетілді. Кеңес беру барысында эмоционалдық қиындықтар, қарым-қатынас мәселелері, оқу мотивациясы, мінез-құлық ерекшеліктері және жас ерекшелік психологиясы тақырыптары қамтылды.
Жас мамандармен «Жас маманның кәсіби дамуы: үздіксіз білім – табыс кепілі» тақырыбында кеңес беру және тренингтер ұйымдастырылды. Жұмыстар нәтижесінде жас педагогтердің кәсіби сенімділігі мен педагогикалық қарым-қатынас дағдыларының жақсаруы байқалды.
Мұғалімдермен «Зорлық-зомбылыққа қатысушылардың психологиялық портреттері» тақырыбында кеңес беру жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде педагогтердің зорлық-зомбылық белгілерін анықтау және оқушыларға дер кезінде психологиялық қолдау көрсету туралы түсініктері кеңейді.
Ата-аналармен «Балаға қалай қолдау көрсетем?» тақырыбында кеңестер беріліп, балаға эмоционалдық қолдау көрсету, сенімді қарым-қатынас орнату және психологиялық қауіпсіз орта қалыптастыру жолдары түсіндірілді.
9 және 11 сынып оқушыларымен «Емтихан барысында өзіңді қалай ұстау керек?» тақырыбында кеңес беру жұмыстары жүргізілді. Оқушыларға стресс пен мазасыздықты төмендету, уақытты дұрыс жоспарлау және өзіне сенімді болу жолдары түсіндірілді. Нәтижесінде емтихан алдындағы қобалжу деңгейінің төмендеуі байқалды.
Мұғалімдерге оқушыларды ҰБТ-ға дайындауда психологиялық көмек көрсету бойынша тренингтер мен ұсынымдар берілді. Жұмыстар нәтижесінде педагогтердің оқушыларға эмоционалдық қолдау көрсету дағдылары нығайды.
СВОД ТАЛДАУ
2025–2026 оқу жылы бойынша педагог-психолог қызметінің қорытынды аналитикалық талдауы
2025–2026 оқу жылы барысында педагог-психолог қызметі оқушылардың психологиялық саулығын сақтау, тұлғалық дамуына қолдау көрсету, эмоционалдық тұрақтылықты қалыптастыру, мектепке бейімделуін жеңілдету және қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру бағытында жүйелі түрде жүзеге асырылды. Жұмыс диагностикалық, түзету-дамыту, профилактикалық, кеңес беру, ағарту және ұйымдастыру-әдістемелік бағыттарды қамтыды.
Оқу жылы барысында жалпы 360 оқушы психологиялық қызметпен қамтылды. Диагностикалық жұмыстарға – 233 оқушы, кеңес беру жұмыстарына – 203 білім алушы, түзету-дамыту жұмыстары – 74, профилактикалық жұмыстар – 21, ағарту жұмыстарына – 120 ата-ана мен 50 педагог қамтылды.
Психодиагностикалық жұмыстар барысында білім алушылардың эмоционалдық жағдайы, мектепке бейімделу деңгейі, мотивациясы, қарым-қатынас ерекшеліктері, мазасыздық деңгейі, өзін-өзі бағалауы, интернетке тәуелділік белгілері және тәуекел факторлары зерттелді. Диагностикалық нәтижелер бойынша оқушылардың басым бөлігінде эмоционалдық жағдайдың тұрақты екені, мектепке бейімделу деңгейінің қалыпты көрсеткіште екені анықталды. Сонымен қатар жекелеген оқушыларда мазасыздық, эмоционалдық тұрақсыздық, өзіне сенімсіздік, агрессия және қарым-қатынас қиындықтары байқалып, олармен жеке психологиялық сүйемелдеу жұмыстары ұйымдастырылды.
Бейімделу сыныптары бойынша жүргізілген мониторинг нәтижесінде:
– 68% оқушының бейімделу деңгейі жоғары;
– 22% оқушының бейімделуі орташа деңгейде;
– 10% оқушыда бейімделу қиындықтары байқалды.
Аталған оқушылармен түзету-дамыту және психологиялық қолдау жұмыстары жүйелі түрде жүргізілді.
Түзету-дамыту жұмыстары аясында эмоционалдық тұрақтылықты дамыту, агрессияның алдын алу, өзін-өзі бағалауды қалыптастыру, қарым-қатынас мәдениетін жетілдіру және әлеуметтік бейімделуді қолдау бағытында тренингтер, арт-терапиялық жаттығулар, ойын сабақтары мен жеке сүйемелдеу жұмыстары өткізілді. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде оқушылардың эмоционалдық тұрақтылығының артуы, мазасыздық деңгейінің төмендеуі, өзіне деген сенімділіктің қалыптасуы және сынып ішіндегі қарым-қатынастың жақсаруы байқалды.
Психологиялық қолдауды қажет ететін және тәуекел топтағы оқушылармен жүргізілген жұмыстардың мониторинг нәтижесінде оң динамика тіркелді.
Атап айтқанда:
– жоғары мазасыздық деңгейі 28%-дан 14%-ға төмендеді;
– эмоционалдық тұрақсыздық белгілері 24%-дан 11%-ға азайды;
– агрессия белгілері 19%-дан 9%-ға төмендеді;
– өзіне сенімсіздік көрсеткіші 31%-дан 15%-ға төмендеді;
– сыныпқа бейімделу қиындығы 26%-дан 12%-ға дейін азайды.
Аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алу бағытында жүйелі диагностикалық, профилактикалық және түзету-дамыту жұмыстары ұйымдастырылды. Жыл соңындағы мониторинг нәтижесінде:
– жоғары мазасыздық деңгейі 24%-дан 13%-ға;\
– интернетке тәуелділік белгілері 17%-дан 10%-ға;
– тәуекел топтағы оқушылар көрсеткіші 12%-дан 7%-ға төмендегені анықталды. Бұл жүргізілген профилактикалық жұмыстардың тиімділігін көрсетті.
Буллинг пен зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытында «DosbolLIKE» бағдарламасы аясында оқушылармен, ата-аналармен және педагогтермен кешенді жұмыстар жүргізілді. Жыл соңындағы мониторинг нәтижесінде:
– буллинг белгілерінің байқалуы 11%-дан 4%-ға;
– агрессия белгілері 21%-дан 10%-ға;
– қарым-қатынас қиындықтары 24%-дан 12%-ға төмендегені байқалды.
Ата-аналармен және педагогтермен психологиялық ағарту, кеңес беру және тренинг жұмыстары жүйелі ұйымдастырылды. Нәтижесінде ата-аналардың психологиялық-педагогикалық сауаттылығы артып, балаға эмоционалдық қолдау көрсету деңгейінің жақсаруы байқалды. Педагогтердің кәсіби күйзелістің алдын алу, тәуекел топтағы оқушылармен жұмыс жасау және сенімді қарым-қатынас орнату дағдылары нығайды.
Жалпы алғанда, 2025–2026 оқу жылы барысында педагог-психолог қызметі жоспарға сәйкес жүйелі жүзеге асырылып, білім алушылардың эмоционалдық саулығын сақтау, психологиялық қолдау көрсету және қолайлы психологиялық орта қалыптастыру бағытында оң нәтижелерге қол жеткізілді. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде оқушылардың эмоционалдық тұрақтылығы, әлеуметтік бейімделуі, өзін-өзі бағалауы және қарым-қатынас мәдениеті деңгейінің жақсаруы байқалды.
АНЫҚТАЛҒАН ӘЛСІЗ ТҰСТАР
2025–2026 оқу жылы барысында жүргізілген психологиялық-педагогикалық жұмыстарға талдау жасау нәтижесінде келесі әлсіз тұстар мен назар аударуды қажет ететін мәселелер анықталды:
• Ерекше назарды талап ететін оқушылармен жұмыстың жеткіліксіздігі байқалады;
• Кейбір оқушыларда эмоционалдық тұрақсыздық, мазасыздық және өзіне деген сенімсіздік белгілері сақталды;
• Тәуекел топтағы жекелеген оқушыларда әлеуметтік бейімделу мен қарым-қатынас орнатуда қиындықтар байқалды;
• Интернетке тәуелділік және виртуалды ортаға шамадан тыс бейімділік белгілері толық жойылмаған;
• Кейбір оқушыларда оқу мотивациясының төмендігі мен өзін-өзі реттеу дағдыларының жеткіліксіздігі анықталды;
• Ата-аналардың барлығы бірдей психологиялық ағарту жұмыстарына тұрақты қатыспады;
• Жекелеген ата-аналарда балаға эмоционалдық қолдау көрсету дағдыларының жеткіліксіздігі байқалды;
• ЕББҚ және психологиялық қолдауды қажет ететін оқушылармен жүргізілетін жеке сүйемелдеу жұмыстарының уақыт көлемі жеткіліксіз болды;
• Кейбір педагогтерде тәуекел топтағы оқушылармен тиімді психологиялық қарым-қатынас орнату дағдыларын жетілдіру қажеттілігі байқалды;
• Мониторинг және қайта диагностикалау жұмыстарын цифрлық форматта жүйелеу қажеттілігі анықталды.
2026–2027 ОҚУ ЖЫЛЫНА АРНАЛҒАН НЕГІЗГІ МАҚСАТ
Білім алушылардың психологиялық саулығын сақтау, эмоционалдық тұрақтылығын нығайту, қауіпсіз және қолайлы психологиялық орта қалыптастыру, тәуекел факторларының алдын алу және психологиялық сүйемелдеу жұмыстарының тиімділігін арттыру.
НЕГІЗГІ МІНДЕТТЕР
• Білім алушылардың эмоционалдық жағдайына тұрақты мониторинг жүргізу;
• Тәуекел топтағы психологиялық қолдауды қажет ететін оқушылармен жеке сүйемелдеу жұмыстарын күшейту;
• Буллингтің, зорлық-зомбылықтың және аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алу жұмыстарын жүйелі ұйымдастыру;
• Интернетке тәуелділік пен цифрлық қауіпсіздік бойынша профилактикалық жұмыстарды күшейту;
• Оқушылардың эмоционалдық интеллектісін, өзін-өзі реттеу және қарым-қатынас дағдыларын дамыту;
• Мектепке бейімделу кезеңіндегі оқушыларды психологиялық сүйемелдеуді жетілдіру;
• Ата-аналардың психологиялық-педагогикалық сауаттылығын арттыру бағытындағы жұмыстарды жүйелі жүргізу;
• Педагогтердің кәсіби эмоционалдық күйзелісінің алдын алу және психологиялық қолдау көрсету жұмыстарын ұйымдастыру;
• Психологиялық диагностика, мониторинг және есеп беру жұмыстарын цифрлық форматта жүйелеу;
• ППҚ қызметі мамандарымен бірлескен жұмысты күшейту және сүйемелдеу сапасын арттыру.
Педагог-психолог: Ешжан Бота